خوزستان یکی از مهمترین استانهای کشور است و جایگاه خاص
تاریخی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن بر کسی پوشیده نیست. این استان در
کنار تاریخ و تمدن دیرینه و موقعیت ویژهٔ اقتصادی، محل ظهور و شکلگیری بخش از مهمترین
وقایع تاریخ معاصر ایران نظیر اکتشاف نفت، ملیشدن صنعت نفت و جنگ ایران و عراق
بوده و همین عامل موجب درهمتنیدگی بیشازپیش فرهنگ و تاریخ ایران با استان
خوزستان شده است. ضمناً این استان در طول تاریخ محل زندگی اقوام و فرهنگهای
گوناگون بوده است و شاید نتوان این میزان از تنوع فرهنگی را در سایر مناطق کشور
مشاهده نمود.
دو قوم اصلی ساکن
در خوزستان بختیاریها و عربها هستند و بخش زیادی از جمعیت استان را تشکیل میدهند.
از نظر مفهومی اقوام کسانی هستند که خود را به یک تبار یا جد مشترک نسبت میدهند و
از همین رو احساس تعلق عمیقی بین اعضای یک قوم وجود دارد. فرهنگ و هویت اقوام امری
ثابت و ایستا نیست و در برهههای مختلف در اشکال و صورتهای گوناگونی ظاهر میشود
که مرتبط با رویههای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه است. در حقیقت هویتهای
قومی بسته به زمینهها و بسترهای اجتماعی وضعیتهای متفاوتی را تجربه میکنند. در
گذشته ساخت اجتماعی اقوام به اینگونه بود که اغلب یا کوچنشین بودند و یا در
روستاهای با جمعیت کم زندگی میکردند. اقتصاد آنها مبتنی بر دامپروری و کشاورزی،
و روابط اجتماعی عمدتاً درونگروهی بود و زندگی جمعی آنها تحت واحدهای سیاسی همچون
قبیله و طایفه مدیریت میشد. اما
اکتشاف نفت در مسجدسیلمان بهعنوان نقطهٔ عطف تاریخی، اولین
شکاف را در ساخت سنتی اقوام خوزستانی ایجاد کرد و بهدنبال آن با استقرار دولت
مدرن، حذف حاکمان محلی، توسعهٔ فعالیتهای نفتی، سیاستهای فرهنگی و برنامههای توسعهٔ
اقتصادی حکومت پهلوی اقوام خوزستانی وارد مرحلهٔ جدید و متفاوتی از تاریخ خود شدند.
در همین راستا خوزستان بهدلیل موقعیت اقتصادی بهویژه فعالیتهای نفتی و پس از آن
اجرای طرحهای توسعه، وجه مادی و تکنولوژیکی مدرنیته را جلوتر از بسیاری از نقاط
کشور تجربه کرد و مواجهه با این وضعیت بر فرهنگ و هویت مردم استان خوزستان و بهویژه
اقوام تأثیراتی محسوسی گذاشت.